NGƯỜI THỢ CỦA NHỮNG BẢN MẠCH TÌNH THÂN KHI KỸ THUẬT KẾT NỐI TRÁI TIM

Suốt 20 gắn bó với những bảng mạch, những sợi cáp và mùi nhựa thông, tôi đã chứng kiến biết bao thế hệ học trò bước qua cánh cửa xưởng thực hành Nghề Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính. Có những em ra trường trở thành những kỹ sư giỏi, những ông chủ cửa hàng lớn, nhưng cũng có những em lặng lẽ chọn cho mình một lối đi khiêm nhường hơn.

Tuy nhiên, trong suốt 20 năm ấy, hiếm có học trò nào để lại trong tôi một ấn tượng sâu sắc như em Nguyễn Hoàng Minh Tuấn. Em hiện đang là Sinh viên lớp Cao đẳng liên thông CLMT1K8 Trường Cao Đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc Thành Phố Hà Nội. Câu chuyện về em không chỉ là chuyện về một người thợ lành nghề, mà là câu chuyện về một nhân cách cao đẹp – một “bản mạch” kết nối những mảnh đời và những tâm hồn còn đang chới với giữa ngưỡng cửa nghề nghiệp.

Minh Tuấn đến với nghề Kỹ thuật sửa chữa, lắp ráp máy tính bằng một xuất phát điểm không hề bằng phẳng. Gia đình em khó khăn khi bố mẹ ly hôn phải ở nhà Bà ngoại và Cậu, Mẹ em phỉa đi xuất khẩu tại Đài Loan nên thiếu thốn tình cảm từ Bố và Mẹ. Chiếc máy tính đối với em ngày đầu nhập học vẫn là một khối linh kiện đầy bí ẩn và xa xỉ.

Trong khi các bạn cùng trang lứa mải mê với những dàn PC Gaming lấp lánh đèn LED, Minh Tuấn lại dành sự quan tâm đặc biệt cho những “phế liệu” trong góc xưởng. Em thường xuyên xin phép tôi được ở lại muộn để tháo tung những bộ nguồn đã hỏng, những chiếc mainnboard đời cũ bị chập cháy để tìm hiểu nguyên lý. Em tâm sự: “Thầy ạ, gia đình em không có điều kiện mua máy mới, nên em phải học cách hồi sinh những thứ đồ cũ. Nếu em làm được, em sẽ giúp được những người cũng nghèo như em có máy để dùng.”

Chính cái triết lý “hồi sinh” ấy đã rèn luyện cho một Minh Tuấn tính cực kỳ cẩn thận. Em có thể dành hàng giờ đồng hồ chỉ để vệ sinh một khe cắm RAM hay tỉ mẩn dùng kính lúp soi từng đường mạch bị đứt. Đối với Minh Tuấn, mỗi linh kiện đều có một “sự sống” riêng và em coi việc sửa chữa chúng là một sứ mệnh.

Nghề sửa chữa máy tính trong mắt người ngoài có vẻ khô khan, nhưng với người trong nghề, đó là một cuộc đấu trí đầy cam go. Chỉ cần một thao tác sai, một cái chạm tĩnh điện nhẹ cũng có thể làm tiêu tan cả một gia sản của khách hàng.

Minh Tuấn hiểu điều đó hơn ai hết. Em không bao giờ hài lòng với những gì có trong giáo trình. Em tự tìm tòi các tài liệu trên mạng internet, dùng các công cụ dịch thuật để hiểu về sơ đồ khối (Block Diagram) của những dòng máy đời cao. Kỹ năng lắp ráp của Minh Tuấn đạt đến độ nghệ thuật: dây cáp được em đi gọn gàng, khoa học; keo tản nhiệt được tra vừa đủ như một công thức hóa học chính xác.

Đến năm thứ ba, em đã có thể xử lý những lỗi “pan bệnh” hóc búa nhất như: máy bị tràn nước vào Mainboard, lỗi Chipset, hay những sự cố phần mềm xung đột hệ thống mà ngay cả những thợ lâu năm cũng phải đau đầu. Nhưng thay vì dùng tài năng đó để kiêu ngạo, Minh Tuấn lại dùng nó làm điểm tựa để giúp đỡ bạn bè.

Trong các năm học nghề thì năm nào Minh Tuấn đều giành học bổng Xuất sắc, 3 năm giành giải nhất cuộc thi Kỹ năng nghề cấp trường. Bên cạnh đó em thường xuyên tham gia hoạt động phong trào của Khoa và Đoàn trường. Năm trong đội xung kích, tình nguyện em đã góp phần tạo nên thành công của Đoàn Khoa và Đoàn Trường. Chính vì những thành tích đó Ban chấp hành Đoàn Thanh niên Cộng Sản Hồ Chí Minh nhà Trường đã tặng em giấy khen học sinh “ 3 rèn luyện”

Trong một lớp học nghề, sự chênh lệch trình độ là một bài toán khó cho bất kỳ giáo viên nào. Có những em tiếp thu rất nhanh, nhưng cũng có những em vì hoàn cảnh hoặc tư duy chậm hơn mà luôn cảm thấy tự ti. Đô là một học sinh như thế – em thường xuyên lắp ngược linh kiện và luôn sợ hãi mỗi khi chạm vào máy tính.

Nhìn thấy Đô định bỏ học, Minh Tuấn đã chủ động xin tôi được ngồi cạnh bạn trong các giờ thực hành. Hình ảnh hai cậu học trò, một người kiên nhẫn chỉ từng chân cắm, một người run rẩy thử nghiệm, đã trở thành một biểu tượng đẹp trong mắt tôi. Minh Tuấn không làm hộ bạn. Em chọn cách đặt câu hỏi gợi mở: “Ông nhìn xem, cái mấu này nó nằm bên trái hay bên phải? Đừng sợ, nếu hỏng tớ sẽ cùng ông tìm cách đền”.

Nhờ có Minh Tuấn, Đô không chỉ trụ lại được với nghề mà còn đạt loại Khá trong kỳ thi tay nghề cấp trường. Sự giúp đỡ của Minh Tuấn không chỉ là kỹ thuật, nó là sự cứu vớt một tương lai.

Không chỉ chăm chỉ, ngoan ngoãn trong học nghề. Trong học văn hóa Minh Tuấn 3 năm liên tiếp làm lớp trưởng được các Thầy cô giảng dạy văn hóa rất quí mến bởi sự hiền lành, chịu khó và biết lắng nghe.

Để hiểu rõ hơn về động lực tâm lý phía sau những hành động của Minh Tuấn, tôi đã có buổi trao đổi sâu với Cô Phạm Ngọc Trâm – Giảng viên môn Chính trị & Pháp luật của trường. Cô là người trực tiếp quan sát diễn biến tư tưởng của học sinh qua các bài học  Minh Tuấn.

Tôi: “Thưa cô Trâm, dưới góc độ tâm lý và giáo dục chính trị, cô nhận xét thế nào về trường hợp của em Minh Tuấn? Điều gì khiến một cậu bé trẻ tuổi lại có sự hy sinh và trách nhiệm cộng đồng lớn đến vậy?”

Cô Trâm chia sẻ:

“Tôi đã quan sát Minh Tuấn rất kỹ trong các giờ thảo luận về đạo Minh Tuấn nghề nghiệp. Ở Minh Tuấn, chúng ta thấy một sự kết hợp hiếm có giữa trí tuệ và lòng thấu cảm.

Về mặt tâm lý, Minh Tuấn có một ‘cơ chế bù trừ’ rất tích cực. Xuất thân từ khó khăn khiến em hiểu rõ giá trị của sự giúp đỡ. Nhưng thay vì giữ lấy kiến thức làm của riêng để mưu sinh (tâm lý ích kỷ thường thấy), Minh Tuấn lại chọn cách lan tỏa. Đây là biểu hiện của một cá nhân có ý thức hệ xã hội cao.

Trong chính trị học, chúng ta dạy về ‘Trách nhiệm của công dân với cộng đồng’. Minh Tuấn không học điều đó bằng lý thuyết suông. Em biến nó thành hành động cụ thể. Việc em giúp bạn yếu hơn không chỉ là lòng tốt cá nhân, mà là em đang thực hiện hành vi ‘Xây dựng khối đoàn kết nội bộ’ – một tố chất cốt lõi của người lao động trong thời đại mới.

Minh Tuấn hiểu rằng: Nếu cả lớp đều giỏi, vị thế của nghề nghiệp sẽ được nâng cao. Em có tư duy hệ thống, em không muốn tiến lên một mình. Đó chính là tâm lý của một nhà lãnh đạo tương lai, người biết dìu dắt đồng đội mình cùng đi qua khó khăn.”

Một trong những việc làm khiến cả trường cảm phục là dự án phục hồi máy tính cũ cho trẻ em nghèo do Minh Tuấn khởi xướng. Em đã thu gom những linh kiện thải loại, dùng tiền học bổng ít ỏi của mình để mua thêm những linh kiện nhỏ rồi thức đêm lắp ráp thành những bộ máy hoàn chỉnh.

Có một câu chuyện mà tôi sẽ không bao giờ quên. Một lần, một Thầy mang đến xưởng một chiếc laptop đời mới bị hỏng màn hình. Người Thầy sẵn sàng chi 3 triệu đồng để thay mới. Minh Tuấn kiểm tra và thấy chỉ là do lỏng cáp. Em đã gọi Thầy lại, cắm lại cáp ngay trước mặt họ và không lấy ngàn đồng tiền công vệ sinh.

Khi tôi hỏi: “Tại sao em không làm như người ta vẫn làm để có tiền làm dự án máy tính cho trẻ em?”, Minh Tuấn trả lời: “Thầy ơi, tiền để giúp người nghèo phải là đồng tiền sạch. Nếu em lừa khách hàng, thì những bộ máy em tặng trẻ em cũng không còn ý nghĩa nữa.”

20 năm đứng lớp, tôi đã nhận được nhiều bằng khen, nhưng có lẽ “tấm bằng” giá trị nhất chính là được nhìn thấy những học trò như Minh Tuấn trưởng thành. Em là minh chứng cho thấy: Học nghề không phải là lựa chọn của những người “thất thế” về trí tuệ, mà là lựa chọn của những người có bàn tay tài hoa và trái tim nhân hậu.

Nguyễn Minh Minh Tuấn chính là đóa hoa đẹp nhất trong vườn hoa “Người tốt, việc tốt” của trường chúng ta. Em đã dạy cho bạn bè, và thậm chí là dạy cho cả một người thầy 20 năm kinh nghiệm như tôi một bài học quý giá: Kỹ thuật dù tinh vi đến đâu cũng chỉ là công cụ, còn tình người mới là hệ điều hành vận hành thế giới này.

Cảm ơn em, người thợ máy tính có trái tim vàng!